Uk en Puk – de weg naar Tom Poes
Uk en Puk is de eerste langlopende vervolgserie die Marten Toonder heeft gemaakt. De strip liep van november 1933 tot mei 1939 in verschillende tijdschriften. De serie is van belang omdat Toonder hierin zijn talent ontwikkelde om verhalen te vertellen. Net als in de reeksThijs IJs zijn vele thema’s die hij gebruikt, later terug te vinden in de verhalen over Tom Poes en heer Bommel.
Zo hadden de Tom Poes-verhalen ‘Het verdwijneiland’, ‘De reuzenvogel’, ‘De rare uitvinding’, ‘De blikken mannen’ en ‘De zeeslang’ al voorgangers bij Uk en Puk. Vaak wordt het gegeven wat verder uitgewerkt bij Tom Poes, maar in het geval van ‘De rare uitvinding’ geeft Uk en Puk iets extra’s door het hilarische gedrag van de omwonenden als hondje Puk de uitvinding bedient. Vermeldenswaard is ook dat het schip waarop Uk en Puk meevaren, de naam ‘Albatros’ draagt, al acht jaar voordat kapitein Wal Rus het gezag voert over zijn schip ‘Albatros’.
In ‘De Chinese diamant’ gebruikt Toonder het gegeven van een edelsteen als oog in een beeld. Dit doet hij later meer, zoals in ‘Tom Poes en het booroog’, waarin de aanblik van een edelsteen de gemoederen sterk beroert.
Het Uk en Puk-verhaal ‘Naar het middelpunt der aarde’ – geïnspireerd door het gelijknamige boek van Jules Verne – valt op door de vele grotten waarin de stripfiguren vaak zoekende zijn. Dit gegeven past Toonder hier voor het eerst consequent toe. Pas later zal hij kennismaken met het werk van Carl Jung en hieraan een nog diepere betekenis toekennen, bijvoorbeeld in ‘Tom Poes en de spliterwt’.
De meest bijzondere connectie met de Bommelsaga lijkt het voorkomen van wandelende bomen in ‘De schatten van de pharao’. Dit fenomeen heeft later meer bekendheid gekregen in The lord of the rings van Tolkien. Toonder kan dergelijke bomen in zijn jeugd gezien hebben in een sprookjesboek met illustraties van Arthur Rackham. Bomen tekende Toonder graag, in veel verhalen van Tom Poes en heer Bommel zijn daar fraaie voorbeelden van aan te treffen. Wandelende bomen komen pas weer voor in ‘Heer Bommel en het einde van eindeloos’.
Er is nog veel meer te zeggen over deze strip – en dat blijkt ook uit de begeleidende teksten bij de heruitgave van Uk en Puk (9-2024). Opmerkelijk is de ontwikkeling in tekenstijl. Na een klungelig begin is aanvankelijk vooral de invloed van de Britse tekenaar Roy Wilson duidelijk te zien. In latere jaren worden de vormen ronder, tekenfilmachtiger, beïnvloed door Felix the Cat van Otto Messmer.
Toonder liet zich vaak negatief uit over Uk en Puk en was er geen voorstander van dat deze strip tijdens zijn leven herdrukt zouden worden. Toch noemt hij ook positieve punten, met name dat hij door het maken ervan het vak heeft kunnen leren. Hij ondervond dat het overnemen van een strip van een andere tekenaar een goede leerschool is en paste deze les later ook toe op het aankomende talent dat bij hem aanklopte op de Toonder Studio’s.
Meer dan twintig verhalen herdrukt in twee banden. Daarmee is Toonders ontwikkeling – zowel in tekenstijl als in verhaalopbouw – goed te volgen. Daarmee neemt de reeks een belangrijke plaats in binnen zijn oeuvre.
*
In de periode 1933 t/m 1939 verschijnen Uk en Puk in verschillende tijdschriften. In geen enkel tijdschrift staan àlle 40 verhalen, daarom een Nederlandse complete verhalenlijst van FIV 1 t/m 40. (Zie beneden!)
Uk en Puk heten ook wel: Fik et Fok (Frans), Flix und Fox (Duits), Ukkie Wappie en Pukkie Waffie, Ukkie en Pukkie. In het boek ‘De tekentafel wiebelde een beetje’ staat een uitgebreide documentatie (p.65 t/m 69),
(LD 6049551).
De verschillende tijdschriften:
ABC (België, Nederland)
Bravo! (België)
Cinema & Theater (Nederland, België)
Extra Magazine
Unicum, het weekblad voor U
AZ (België, franstalig)
AZ (duitstalig)
Op 1 oktober 1933 staat in het Vlaamse 'ABC' de laatste aflevering van de strip 'Ukkie Wappie en zijn vriendjes', getekend door een onbekende tekenaar. Zes weken later op 12 november 1933 wordt in een introductiestrip de nieuwe strip 'Fik en Fok' van de hand van Marten Toonder aangekondigd, die vanaf het volgende nummer in 'ABC' zal verschijnen.
Vanaf 9 december 1933 wordt de strip ook in het Nederlandse tijdschrift 'Het Weekblad voor U' geplaatst, onder de titel 'Ukkie Wappie en Pukkie Waffie', later ingekort tot 'Uk en Puk'.
De voorafgaande strip 'De avonturen van Ukkie Wappie en zijn vriendjes' staat ook in 'Het Weekblad voor U', maar daar loopt de strip door tot 18 nov. 1933.
In plaats van de introductiestrip tekent Marten Toonder voor 'Het Weekblad voor U' twee extra afleveringen 'De avonturen van Ukkie Wappie en zijn vriendjes', waarin op een gekunstelde manier een overgang wordt gemaakt naar 'De avonturen van Ukkie Wappie en Pukkie Waffie'.
'De avonturen van Ukkie Wappie en zijn vriendjes' en 'De avonturen van Ukkie Wappie en Pukkie Waffie' zijn strips die in feite niets met elkaar te maken hebben, maar waartussen de uitgever voor de publicatie in 'Het Weekblad voor U' met de naamsverandering en de twee extra overgangsafleveringen van Marten Toonder toch een verbinding wilde maken.
**** gewijzigde opzet t.o.v. Bommelcatalogus 1989 (te controleren)
Overzicht VERHALEN:
FIV1. introductie voor ABC (1 afl.)
FIV2. de avonturen van Ukkie Wappie en Pukkie Waffie (2 afl.)
FIV3. Fik en Fok en de schat op het eiland
FIV4. Fik en Fok en het grootgroeigas
FIV5. Fik en Fok en de scheepsmagneet
FIV6. Fik en Fok en de vliegende Hollander
FIV7. Fik Fok en de gezonken schat (6 afl.)
FIV8. Het kerstdiner (1 afl.)
FIV9. De maanreis van Fik en Fok (19 afl.)
FIV10. De verdwenen schepen (7 afl.)
FIV11. Het geheim van de Oell-Boell woestijn (15 afl.)
FIV12. De ontvoering van Fok
FIV13. Vissoep
FIV14. De Chinese diamant
FIV15. Proppenschieten
FIV16. Uk en Puk (introductie Cinema &Theater) (1/2 afl.)
FIV17. Fik en Fok naar het middelpunt der aarde
FIV18. Fik en Fok en de rare uitvinding
FIV19. Fik en Fok en het losgeld
FIV20. Fik en Fok en de achtervolging
FIV21. Fik en Fok [en de schatten van de pharao (30 afl.)
FIV22. Fik en Fok aan het strand
FIV23. Uk en Puk en de zeeslang
FIV24. Uk en Puk en de blikken kerels
FIV25. Uk en Puk en de doodskisten
FIV26. Uk en Puk en de schat in het wrak
FIV27. Uk en Puk en het cadeau
FIV28. Puk is vies
FIV29. Uk en Puk en de dynamo
FIV30. Iets versterkends
FIV31. Uk en Puk zoeken torren
FIV32. Uk en Puk schillen aardappelen
FIV33. Uk en Puk en de pop
FIV34. Uk gaat schaatsen (1 afl.)
FIV35. Puk is laf
FIV36. Uk en Puk en de knoop
FIV37. Uk en Puk en het lach-paleis
FIV38. Uk en Puk en het touw
FIV39. Uk en Puk en het oversteken
FIV40. Uk en Puk en het pakje
*
(Aangepast en gecompleteerd overzicht)
In de gevallen dat er geen verhaaltitel in de strip wordt weergegeven, hebben de samenstellers daarin voorzien.
Introductie (1 strook)
als ‘De avonturen van Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 2 #42 12-11-1933
als ‘Les aventures de Fik et Fok’ in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 2 #4421-01-1934
als ‘Die Abenteuer von Flix und Fox’ in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 1 #3229-07-1934
Introductie (2 afleveringen)
als ‘De avonturen van Ukkie Wappie en zijn vriendjes’ in Het weekblad voor U jrg 3 #43-4425-11-1933 t/m 02-12-1933
De jacht op de schatkaart (9 afleveringen)
als ‘De avonturen van Fik en Fok’in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 2 #43-5119-11-1933 t/m 14-01-1934
als ‘De avonturen van Ukkie Wappiein Het weekblad voor U jrg 3 #45-52 +109-12-1933 t/m 03-02-1934
en Pukkie Waffie’Unicum Het weeekblad voor U #1
als ‘Les aventures de Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 2 #44-5221-01-1934 t/m 18-03-1934
als ‘Die Abenteur von Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 1 #32-4029-07-1934 t/m 23-09-1934
De schat op het eiland (9 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 2 #52 + jrg3 #1-821-01-1934 t/m 18-03-1934
als ‘Ukkie en Pukkie’in Unicum Het weekblad voor U #2-1010-02-1934 t/m 07-04-1934
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 3 #1-925-03-1934 t/m 20-05-1934
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 1 #41-4930-09-1934 t/m 25-11-1934
Het grootgroeigas (10 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 3 #9-1825-03-1934 t/m 27-05-1934
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #11-2014-04-1934 t/m 16-06-1934
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 3 #11-2003-06-1934 t/m 05-08-1934
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 1 #50-54 + jrg 2 #1-502-12-1934 t/m 03-02-1935
De scheepsmagneet (12 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 3 #19-3003-06-1934 t/m 19-08-1934
als ‘Uk en Puk’in Unicum Het weekblad voor U #21-3223-06-1934 t/m 08-09-1934
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 3 #21-3312-08-1934 t/m 04-11-1934
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 2 #6-1710-02-1935 t/m 28-04-1935
De Vliegende Hollander (11 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 3 #31-4126-08-1934 t/m 04-11-1934
als ‘Uk en Puk’in Unicum Het weekblad voor U #33-4315-09-1934 t/m 24-11-1934
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 3 #34-4411-11-1934 t/m 20-01-1935
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 2 #18-2805-05-1935 t/m 14-07-1935
De gezonken schat (6 afleveringen)
als ‘Fik en Fok en de gezonken schat’in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 3 #42-4711-11-1934 t/m 16-12-1934
als ‘Uk en Puk en de gezonken schat’in Unicum Het weekblad voor U #44-5001-12-1934 t/m 12-01-1935
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 3 #45-5027-01-1935 t/m 03-03-1935
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 2 #29-3421-07-1935 t/m 26-08-1935
Het kerstdiner (1 aflevering)
als ‘Fik en Fok, Het kerstdiner’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 3 #4823-12-1934
als ‘Uk en Puk, Het kerstdiner’ in Unicum Het weekblad voor U #47 22-12-1934
als ‘Fik et Fok’ in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 4 #40 22-12-1935
De maanreis (19 afleveringen)
als ‘De maanreis van Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 3 #49 t/m jrg 4 #1530-12-1934 t/m 05-05-1935
als ‘De maanreis van Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #51-52 + #1-1719-01-1935 t/m 25-05-1935
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 3 #51-52 + jrg 4 #1-1810-03-1935 t/m 21-07-1935
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 2 #35-52 + jrg 3 #101-09-1935 t/m 05-01-1936
De verdwenen schepen (7 afleveringen)
als ‘Fik en Fok, De verdwenen schepen’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 4 #16-2212-05-1935 t/m 23-06-1935
als‘Uk en Puk, De verdwenen schepen’ in Unicum Het weekblad voor U #18-2401-06-1935 t/m 13-07-1935
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 4 #21-2811-08-1935 t/m 22-09-1935
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 3 #3-919-01-1936 t/m 01-03-1936
Het geheim van de Oeli-Boeli woestijn (15 afleveringen)
als ‘Fik en Fok, Het geheim van de- in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 4 #23-3730-06-1935 t/m 06-10-1935
Oeli-Boeli woestijn’
als ‘Uk en Puk, Het geheim van dein Unicum Het weekblad voor U #25-3920-07-1935 t/m 26-10-1935
Oeli-Boeli woestijn’
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 4 #29-4606-10-1935 t/m 02-02-1936
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 3 #10-2408-03-1936 t/m 14-06-1936
Vissoep (1 aflevering)
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #4002-11-1935
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 4 #4709-02-1936
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 3 #2521-06-1936
De ontvoering (5 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 4 #38-4213-10-1935 t/m 10-11-1935
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #41-4509-11-1935 t/m 07-12-1935
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 4 #48-5216-02-1936 t/m 15-03-1936
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 3 #26-3028-06-1936 t/m 26-07-1936
Schietschijf (1 aflevering)
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #4614-12-1935
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 5 #122-03-1936
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 3 #3102-08-1936
Introductie Uk en Puk (2 stroken)
[zonder titel]in Het Weekblad Cinema & Theater #621 21-12-1935
De Chinese diamant (22 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 4 #43-52 + jrg 5 #1-1217-11-1935 t/m 12-04-1936
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #47-52 + #1-1621-12-1935 t/m 16-05-1936
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater #621-64221-12-1935 t/m 16-05-1936
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 5 #2-2329-03-1936 t/m 23-08-1936
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 3 #32-51 + jrg 4 #1-209-08-1936 t/m 10-01-1937
Naar het middelpunt der aarde (17 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 5 #13-2919-04-1936 t/m 09-08-1936
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #17-3323-05-1936 t/m 12-09-1936
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater #643-65923-05-1936 t/m 12-09-1936
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 5 #24-4030-08-1936 t/m 20-12-1936
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 4 #3-1917-01-1937 t/m 09-05-1937
De rare uitvinding (13 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 5 #30-4316-08-1936 t/m 15-11-1936
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #34-4619-09-1936 t/m 12-12-1936
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater #660-67219-09-1936 t/m 12-12-1936
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 5 #41-52 jrg 6 #127-12-1936 t/m 21-03-1937
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 4 #20-3216-05-1937 t/m 08-08-1937
Het losgeld (11 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 5 #44 t/m jrg 6 #222-11-1936 t/m 31-01-1937
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #47-52 + #1-519-12-1936 t/m 27-02-1937
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater #673-68319-12-1936 t/m 27-02-1937
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 6 #2-1228-03-1937 t/m 06-06-1937
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 4 #33-4315-08-1937 t/m 24-10-1937
De achtervolging (3 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 6 #3-507-02-1937 t/m 21-02-1937
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #6-806-03-1937 t/m 20-03-1937
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater #684-68606-03-1937 t/m 20-03-1937
als ‘Fik et Fok’in A-Z Hebdomadaire Illustré jrg 6 #13-1413-06-1937 t/m 20-06-1937
als ‘Flix und Fox’in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 4 #44-4531-10-1937 t/m 07-11-1937
Kapitein Mosterdpot gaat met pensioen (1 aflevering)
als ‘Uk en Puk’ in „Extra” Magazine jrg 4 #125-03-1937
De schatten van de pharao (30 afleveringen)
als ‘Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 6 #6-3528-02-1937 t/m 19-09-1937
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #9-3927-03-1937 t/m 23-10-1937
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater #687-71727-03-1937 t/m 23-10-1937
als ‘Uk en Puk’ in „Extra” Magazine jrg 4 #2-3201-04-1937 t/m 28-10-1937
Aan het strand (1 aflevering)
als ‘Fik en Fok’ in ABC Geïllustreerd weekblad jrg 6 #2327-06-1937
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #22 26-06-1937
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater #700 26-06-1937
als ‘Uk en Puk’ in „Extra” Magazine jrg 4 #15 02-07-1937
als ‘Bob et Boby’in Bonjour! Hebdomadaire illustré indépendant jrg 6 #127-06-1937
als ‘Flix und Fox’ in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 4 #4614-11-1937
De zeeslang (12 stroken)
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #1-22 30-10-1937 t/m 22-01-1938
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater #718-728 + jrg 18 #1-330-10-1937 t/m 22-01-1938
als ‘Uk en Puk’ in „Extra” Magazine jrg 4 #33-4404-11-1937 t/m 27-01-1938
als ‘Uk en Puk’ in Bravo! jrg 2 #39-50 22-01-1938 t/m 09-04-1938
De blikken kerels (28 stroken)
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #1-2929-01-1938 t/m 13-08-1938
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater jrg 18 #3-3129-01-1938 t/m 13-08-1938
als ‘Uk en Puk’ in „Extra” Magazine jrg 4 #45-52 + jrg 5 #1-2203-02-1938 t/m 18-08-1938
als ‘Uk en Puk’in Bravo! jrg 2 #51-52 + jrg 3 #1-2016-04-1938 t/m 10-09-1938
[in Bravo! verscheen het verhaal minus de stroken 22-28 maar mét een extra strook speciaal ter afsluiting]
als ‘Flix und Fox’ [min strook 1-6]in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 6 #21-4322-05-1938 t/m 23-10-1938
De doodskisten (11 stroken)
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #30-40 20-08-1938 t/m 29-10-1938
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater jrg 18 #32-4220-08-1938 t/m 29-10-1938
als ‘Uk en Puk’ in „Extra” Magazine jrg 5 #23-3325-08-1938 t/m 03-11-1938
als ‘Flix und Fox’ in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 6 #44-52 + jrg 7 #130-10-1938 t/m 01-01-1939
De schat in het wrak (11 stroken)
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #41-51 05-11-1938 t/m 21-01-1939
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater jrg 18 #43-52+jrg 19 #1-205-11-1938 t/m 21-01-1939
als ‘Uk en Puk’ in „Extra” Magazine jrg 5 #34-4510-11-1938 t/m 26-01-1939
als ‘Flix und Fox’ in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 7 #2-1208-01-1939 t/m 19-03-1939
Gagstrips (15 stroken)
als ‘Uk en Puk’ in Unicum Het weekblad voor U #1-1528-01-1939 t/m 06-05-1939
als ‘Uk en Puk’ in Het Weekblad Cinema & Theater jrg 19 #3-1728-01-1939 t/m 06-05-1939
als ‘Uk en Puk’ in „Extra” Magazine jrg 5 #46-52 + jrg 6 #1-802-02-1939 t/m 11-05-1939
als ‘Flix und Fox’ [minus stroken 8, 12]in A-Z Luxemburger Illustrierte jrg 7 #13-2926-03-1939 t/m 16-07-1939
