Nouveau sur LastDodo ?Découvrez comment cela fonctionne
Nouveau ici ? LastDodo est noté
99,2% positif sur 724 698 avis de clients. Découvrez comment cela fonctionne
AcheterVendreCatalogueCollectionListe de rechercheForum
FR
NederlandsEnglishFrançaisDeutsch
Panier d'achat de :
Vous avez plus de paniers
Visualisez 9 paniers d'autres boutiques.
Panier d'achat

Votre panier est actuellement vide.

Connectez-vousQuestions fréquemment posées
Connectez-vous
Timbres-posteBDMonnaiesLivresMusiqueFilmCartes postalesCartes à collectionnerVoitures miniaturesSachets de thé
Toutes les catégories (75)
Toutes les catégories
  • A
  • Affiches et posters(11 366)
  • Albums de collection(5 350)
  • Alcools(8 189)
  • Appareils photos et caméras(5 855)
  • Arts de la Table & Cuisine(19 868)
  • Autocollants(35 535)
  • B
  • Badges(4 475)
  • Bagues de cigares(291 987)
  • Bandes dessinées(657 984)
  • Bijoux(3 162)
  • Billets de banque(30 277)
  • Boîtes en métal(9 665)
  • Bouchons couronne(8 944)
  • Briquets(6 772)
  • Brochures automobiles(10 726)
  • C
  • Cartes à collectionner(252 107)
  • Cartes cadeaux(27 293)
  • Cartes géographiques des pays et globes(3 013)
  • Cartes postales(427 031)
  • Céramique(5 586)
  • Couvercles de crème à café(24 241)
  • D
  • Dés à coudre(2 706)
  • Dessins / peintures(30 995)
  • Disques vinyl et CD(260 866)
  • DVD / Vidéo / Blu-ray(95 975)
  • E
  • Epingles, pin's et boutons(102 389)
  • Etiquettes de bière(83 239)
  • Ex-Libris BD et tirages(43 499)
  • É
  • Équipement audiovisuel(1 225)
  • F
  • Flacons de parfum(9 028)
  • Fossiles(331)
  • Fournitures de bureau(4 125)
  • H
  • Horloges / Réveils(627)
  • I
  • Images / graphiques(5 925)
  • Images d'album(145 211)
  • J
  • Jeux de société(19 088)
  • Jeux vidéos(22 190)
  • Jouets(14 266)
  • L
  • Livres(494 192)
  • M
  • Magazines / journaux(291 707)
  • Markclips(33 750)
  • Marque-pages(3 893)
  • Marques d'allumettes(101 504)
  • Matrices et moules(3 819)
  • Médailles et jetons(24 328)
  • Minicards(18 845)
  • Modèles réduits et maquettes(81 804)
  • Monnaies(104 900)
  • Montres(3 135)
  • N
  • Naturalia(7 818)
  • O
  • Obligations / Titres(1 550)
  • Outils de calcul(1 702)
  • P
  • Papiers à rouler(3 739)
  • Perfins(13 518)
  • Plaques émaillées(832)
  • Pogs et flippos(19 972)
  • Portes-clés(9 422)
  • Poupées / ours en peluche(3 583)
  • Programmes de matchs(5 702)
  • Puzzles(8 040)
  • S
  • Sachets de sucre(64 537)
  • Sachets de thé(154 590)
  • Signatures(5 554)
  • Soldats miniatures(20 213)
  • Sous-bocks(149 990)
  • Statuettes et figures(92 334)
  • T
  • Télécartes(112 688)
  • Téléphones(270)
  • Tickets d'entrée(3 252)
  • Timbres fiscaux(6 325)
  • Timbres-poste(966 649)
  • Timbres/Etiquettes(8 731)
  • Trains miniatures(12 473)
  • V
  • Vases et pots de fleurs(3 520)
  • Vin(2 681)
  1. Accueil
  2. Catalogue
  3. Bandes dessinées
  4. Auteurs
  5. Jacques Stoquart
Bandes dessinéesRubriques connexes (24)
Bandes dessinéesRubriques connexes (24)

Jacques Stoquart catalogue de bandes dessinées

204 articles

Né dans le bassin minier mais après avoir déménagé à Bruxelles où il rencontre deux bons amis dessinateurs, il se lance dans le monde de la bande dessinée. Malgré cela, ses apports restent plutôt modestes…  En savoir plus

Jacques Stoquart

Stoquart, Jacques

Jacques Stoquart est né à Frameries, petit village minier du sud-est du Borinage, région minière bien connue de la province du Hainaut. Ses parents (le père Arthur était cordonnier et la mère Irma femme au foyer) n'étaient pas aisés. Au premier cycle du secondaire, il a toujours terminé deuxième, le premier en français, mais un gros zéro en mathématiques. D'où sa première œuvre littéraire au lycée, intitulée « L'Ignare » (un journal d'une page qui veut dire autant que « l'idiot »). Cependant une pièce sérieuse malgré le titre !

Son aversion persistante pour par ex. les pyramides géométriques d'Egypte firent prendre conscience à ses parents de ne pas l'envoyer dans une école pour enfants riches, mais dans une école de dessin à Mons (Mons). Il avait peu ou pas d'amis et préférait grimper à un arbre pour lire. Ses parents l'ont donc envoyé chez les scouts pour parfaire ses compétences sociales.

Jacques a perdu sa mère quand il avait quinze ans et est devenu orphelin quand leur père (Jacques avait un autre frère) est mort quand il avait dix-huit ans. En conséquence, il a dû arrêter sa formation en dessin et effectuer d'abord son service militaire. Diplômé en 1952, il trouve du travail à Bruxelles dans une entreprise de duplicateurs, Ronéo, et devient régisseur publicitaire.

Après s'être installé à Bruxelles, il est chargé d'un groupe de scouts dans les Marolles, quartier populaire bien connu. Il devient également directeur du magazine scout Pleins Jeux. Cette aventure de scoutisme s'est terminée assez brusquement après quoi il est entré en contact avec une entreprise similaire qui impliquait les enfants abandonnés de ce quartier. Là, il rencontre non seulement sa future épouse Thérèse, mais aussi Michel Tacq (MiTacq) et René Follet (ReF) et ils deviennent des amis proches. Et il a été très impressionné par leurs talents de dessinateur. Et c'est à cette époque qu'il fait également la connaissance de Georges Troisfontaines. Ce dernier a pu mettre à profit ses talents publicitaires pour son agence de publicité World Press, où il travaillait des demi-journées car il souhaitait continuer à travailler l'après-midi comme animateur auprès des jeunes défavorisés de Bruxelles.

Il a ensuite travaillé pour plusieurs autres agences de publicité, a été promu directeur de la création dans une et n'est devenu rédacteur indépendant qu'en 1973.

Lorsque MiTacq avait besoin d'un nouveau scénario 'De Beverpatroelje' au début des années 1970, parce que JM Charlier était trop occupé par d'autres sujets, il créa lui-même Stany Derval sur un premier scénario bien à lui. Puis il a demandé à André H. Beckers qui lui a fourni les deux histoires suivantes. Dans sa recherche d'un nouvel employé, il demande à Jacques de lui élaborer un quatrième scénario. Après quelques supplications, ce dernier se met au travail et quatre week-ends plus tard il montre le premier synopsis à MiTacq qui est fou de joie ! C'est ainsi qu'arrive son premier récit en 1973, "Les galops de l'enfer" dans la série BD de Stany Derval .

Il avait déjà écrit quelques histoires textuelles au début des années 1970, sa première 'L'épopée du sauve-qui- fleure ' parut dans Spirou n° 1681 en 1970, pour son ami MiTacq, qui lui apporta une aide complémentaire. Mais avec ce fait d'armes, Jacques devient scénariste de bande dessinée à 42 ans, malgré son refus antérieur.

Et maintenant, son autre ami qui voulait percer dans le monde de la bande dessinée ne pouvait pas rester derrière. Avec Follet, il a inventé le héros Ivan Zourine ( Ivan Zoerin ) et ensemble, ils ont présenté ce héros à Michel Greg, qui était alors rédacteur en chef de Tintin, après une rencontre fortuite. Deux histoires complètes de cette série ont été publiées en 74 chez Tintin (en 79 sous forme d'album) et en 2008 un autre album avec quelques nouvelles (uniquement en français).

L'année suivante, cette rencontre fortuite avec Greg a été un facteur décisif dans le développement ultérieur de sa carrière dans la bande dessinée. Cela lui fait rencontrer Éric (Frédéric Delzant) pour qui il écrit Wen (environ 18 nouvelles de science-fiction "surnaturelles" (genre "Thorgal"), dont certaines sortiront en 2 albums 10 ans plus tard). Deux ans plus tard, il invente également Rorika (2 nouvelles sur une princesse viking dans Tintin), qui ne sortiront jamais sous forme d'album.

C'est Follet qui a présenté Jacques à William Vance, mais Greg lui a suggéré de travailler avec Vance sur Tintin. Il propose à Jacques de prendre sa propre idée d'un fils bâtard et de la bataille perdue d'Alarcos en 1195 comme point de départ d'un nouveau scénario de bande dessinée sur la période médiévale espagnole. Après avoir bien avalé, il a commencé à informer et à documenter (également sur place) sur cette période de l'histoire. Ainsi, le nom de Ramiro et le scénario viennent de Vance, mais les scénarios eux-mêmes viennent de Stoquart.
Lorsque, quelques années plus tard, après que Jacques eut livré six scénarios à succès, Vance s'enfuit en Espagne pour des raisons financières et s'occupa donc lui aussi des scénarios, Jacques poussa un soupir de soulagement. Il avait beaucoup appris avec 'Ramiro', mais ça commençait à lui peser.

Depuis que Jacques a fait ses premiers pas dans le monde de la bande dessinée avec Spirou, Greg l'a forcé à rompre tout lien avec ce magazine car il travaillait désormais davantage pour Tintin. C'était un peu contre son gré et il inventa, avec l'autorisation de Charles Dupuis, le pseudonyme « Lemasque » (assez hardiment appelé « Le Masque » – ensemble, oui !). Malheureusement, le masque est tombé assez rapidement et Greg et tous les lecteurs savaient qui était derrière !
Sous ce pseudonyme, Jacques a beaucoup écrit pour Spirou : neuf contributions à « L'Appache qui… » (ou « Le fou des Mohicans » - courtes réflexions satiriques) dans la série « Le Trombone Illustrée » avec son célèbre « Black Watching' , quelques nouvelles et la longue histoire 'The Ice Saints' pour la série Stany Derval et la nouvelle 'Vlucht voor dentiggen' en '75 pour Natasja van Walthéry (incluse dans le 5ème album 'Kaapvlucht', sorti en '76 ).

Lorsqu'en 1975 le magazine de bande dessinée hollandais Eppo ne se satisfait pas des 10 dernières pages du scénario de la première histoire de la série Steven Severijn , inventée par Yvan Delporte, Follet (le dessinateur) demande à Jacques d'améliorer ces 10 planches. Et puis aussi prendre soin des autres scénarios. Ce à quoi il a accepté et a livré trois autres histoires avant que les textes ne soient écrits par Gérard Soeteman.

En 1978, il écrit une dernière fois une histoire-texte pour Spirou sous le pseudonyme de Lemasque, illustrée par Degotte. Mais en 1981, il écrit son premier scénario pour De Beverpatroelje sous le même pseudonyme, JM Charlier s'étant entre-temps retiré. Cela a abouti à la belle histoire 'Le revers de la médaille', et en 83 l'histoire 'Souvenirs d'Elcasino'. En 1982, à la demande du département BD d'Hachette nouvellement créé, il édite la belle épopée "L'Illiade" d'Homère de la Grèce antique sous forme de bande dessinée pour René Follet (la version néerlandaise De Ilias n'est apparue qu'en 2003). Il était censé être publié en trois bandes dessinées compte tenu de la portée de l'histoire originale, après tout, il n'en est devenu que deux. Et en raison de difficultés financières, il n'était plus possible d'élaborer l'histoire suivante, "L'Odysée" sous forme de bande dessinée.

Après avoir travaillé pendant cinq ans comme scénariste professionnel, Jacques fait le point. Dupuis lui avait interdit d'écrire un troisième scénario pour la série 'Stany Derval', puisque Mitacq devait se concentrer davantage sur 'De Beverpatroelje', 'Ivan Zoerin' et 'Rorika' de Lombard avaient été supprimés et le nouveau rédacteur en chef ( AP Duchâteau) ne voulait plus travailler avec Éric (Frédéric Delzant), chez Eppo il avait été remplacé comme scénariste par Soeteman pour la série 'Steven Severijn' et Vance avait déménagé en Espagne. En plus de cela, sa série a mal tourné dans les sondages d'opinion annuels des deux magazines de BD qu'il redoutait. Tout cela a fait pencher la balance et il s'est donc retiré du monde de la bande dessinée et est retourné travailler dans la publicité.

Et comme par hasard, juste après cette décision, un certain Jean Van Hamme l'a contacté. Comme Jacques avait écrit les scénarios de (le moins réussi) 'Wen', Jean s'est dit qu'il était apte à reprendre 'Thorgal' ! Lorsqu'on lui a demandé pourquoi, Jean a répondu qu'il préférait écrire des romans que des bandes dessinées à l'époque !

Vu l'immense succès de cette série et de ses 2 autres, c'est une bonne chose que Jean ait continué à écrire des scénarios...

Lorsqu'en 1986, Follet lui demande de revenir dans le monde de la bande dessinée, il accepte, bien que ce soit un va-et-vient ! Il a écrit la dernière aventure de Jan Kordaat pour Follet, intitulée « Un enfant comme proie ». Une série commencée par Jijé (Joseph Gillain) qui était en fait devenue très démodée en 86.

L'année suivante, à la demande de Follet, alors sans commandes, il réalise une version comique des petits romans policiers du Flamand John Flanders (ou Jean Ray - de son vrai nom Raymond Jean Marie De Kremer, connu dès le livrets appelés Vlaamse Filmpjes. ), Edmund Bell . Il a écrit deux histoires complètes. En raison d'un désaccord avec Follet, les deux histoires suivantes ont été écrites par Martin Lodewijk. Par la suite, l'éditeur a redemandé à Jacques, mais à cause de la dispute avec René, la cinquième histoire a été dessinée par Wilbur Duquesnoy. Une sixième histoire, 'Le Serpent Doré', n'a même plus été dessinée malgré le scénario fini !

Un an plus tard, en 88, il écrit "L'homme de Molokaï " pour Cécile Schmitz. Un album avec lequel il remporte le prix de la plus belle BD au salon de la BD de Bruxelles en 1989. Ce fut alors 3 ans de temps sans vent à la maison Stocquart, mais en '91, son troisième retour dans le monde de la BD, il met' Nous n'irons pas à Jérusalem' ( Ignatius en néerlandais) sur papier pour encore Cécile Schmitz. Ceci à la demande de l'Association des Anciens des Collèges Jésuites pour commémorer l'anniversaire de la mort d'Ignace de Loyola, le fondateur des Jésuites. En 1992, il remporte le prix "Meilleur album" au festival de la bande dessinée d'Angoulême, catégorie Albums chrétiens francophones.

Après avoir écrit trois autres nouvelles autobiographiques de 12 pages chacune pour le magazine Grain de Soleil, on revoit Stocquart une dernière fois avec Éric Loutte en 92. Avant cela, il a écrit Les poisons de mars (jamais traduit en néerlandais) pour la série 'David Star'. Une bande d'une histoire par Isaac Asimov.

Quand son meilleur ami MiTacq, à nouveau pleinement engagé dans 'De Beverpatroelje', lui demande à nouveau une histoire finie, il cède quand même. Cela a abouti à l'album "Bliksemsteen". Il a également contribué au dernier ouvrage de son talentueux et bon ami, « Les Naufragés de la Marie-Jolie ». En raison de la mort subite de MiTacq, ce travail n'a jamais été achevé, mais cette histoire inachevée a été incluse en hommage dans l' album compilation Tout MiTacq , partie 12. Cette mort subite de son fidèle compagnon n'a pas altéré l'envie d'écrire de Stocquart.

Même s'il ne veut plus être scénariste de bande dessinée, il est l'auteur de plusieurs histoires à succès (Ramiro, ses histoires De Beverpatroelje, De Ilias) qui continueront à être considérées comme des classiques d'une certaine période du dessin animé. Malgré cela, il en écrit encore ici et là, dont un scénario de 44 pages. Mais il n'y a pas eu de réponse positive des éditeurs. Et donc il n'a rien fait dans le monde de la bande dessinée depuis plus de 15 ans. Il est désormais définitivement à la retraite.

Comme il le dit lui-même, « Lemasque, le vieux retraité »…

Dommage quand même !

Traduction automatique Cliquez ici pour le texte original
Masquer le texte d'origine

Jacques Stoquart werd geboren in Frameries, een klein mijnwerkersdorp in het zuid-oosten van de Borinage, een bekende mijnstreek in de provincie Henegouwen. Zijn ouders (vader Arthur was schoenmaker en moeder Irma was huisvrouw) hadden het niet breed. In het lager middelbaar eindigde hij steeds als eeuwige tweede, de primus in Frans maar een grote nul voor het vak wiskunde. Wat leidde tot zijn eerste literair werk in het secundair, getiteld ‘L’Ignare’ (een één-pagina krantje wat zoveel betekend als “de domoor”). Nochtans een ernstig stuk ondanks de titel!


Zijn blijvende afkeer voor bvb. de geometrische piramides in Egypte deden zijn ouders inzien om hem niet naar een school voor rijkeluiskinderen te sturen, maar naar een tekenschool in Mons (Bergen). Hij had er weinig of geen vriendjes en klom liever in een boom om te lezen. Waardoor zijn ouders hem naar de scouts stuurden om zijn sociale vaardigheden wat aan te scherpen.

Jacques verloor zijn moeder op zijn vijftiende, en werd een wees toen ook hun vader (Jacques had nog een broer ) op z’n achttiende overleed. Hierdoor moest hij zijn tekenopleiding stopzetten en eerst zijn militaire dienstplicht vervullen. Na zijn afzwaaien in 1952 vond hij werk in Brussel bij een bedrijf van stencilmachines, Ronéo, en werd er chef reclame.

Na te zijn verhuisd naar Brussel kreeg hij de leiding over een scoutsgroep in de Marollen, een bekende volkswijk. Ook werd hij directeur van het scoutingblad Pleins Jeux. Dit scoutavontuur eindigde vrij abrupt waarna hij in contact kwam met een soortgelijke onderneming dewelke zich inhield met de achterop gestelde kinderen uit die buurt. Hier leerde hij niet alleen zijn toekomstige vrouw Thérèse kennen, maar ook Michel Tacq (MiTacq) en René Follet (ReF) en ze werden dikke vrienden. En was hij danig onder de indruk van hun tekentalenten. En het is in deze periode dat hij ook Georges Troisfontaines leerde kennen. Deze laatste kon zijn reclametalenten goed gebruiken voor zijn World Press reclameagentschap, waar hij halve dagen werkte omdat hij zich 's middags wilde blijven inspannen als jeugdleider voor de Brusselse achterstandsjeugd.

Hierna werkte hij voor enkele andere reclamebureaus, was bij eentje bevorderd tot creatief directeur en werd nadien in 1973 pas zelfstandig copywriter.

Als MiTacq begin jaren zeventig verlegen zat om een nieuw ‘De Beverpatroelje’-scenario, doordat J.M. Charlier het te druk had met andere zaken, creëerde hijzelf Stany Derval op een eerste eigen scenario. Daarna vroeg hij aan André H. Beckers die hem de twee volgende verhalen leverde. In zijn zoektocht naar een nieuwe medewerker vroeg hij aan Jacques om voor hem een vierde scenario uit te werken. Na enkele smeekbedes toog deze laatste aan het werk en vier weekenden verder liet hij de eerste synopsis aan MiTacq zien die overgelukkig was! En zo was zijn eerste verhaal in 1973 er gekomen, ‘Les galops de l’enfer’ (‘De spookkoets’) in de stripserie Stany Derval.


Hij had al enkele tekstverhaaltjes geschreven in het begin van de jaren zeventig, zijn eerste ‘L’épopée du sauve-qui-fleure’ (Een regenboog van bloemen) verscheen in Robbedoes nr 1681 in 1970, om zijn vriend MiTacq, die deze van illustraties voorzag, verder te helpen. Maar met dit wapenfeit werd Jacques op z’n 42ste, ondanks zijn eerdere weigering, alsnog stripscenarioschrijver.

En nu kon zijn andere vriend die wou doorbreken in de stripwereld niet achterblijven. Met Follet bedacht hij samen de held Ivan Zourine (Ivan Zoerin) en samen introduceerden ze deze held bij Michel Greg, die toen redactiechef was bij Kuifje, na een toevallige ontmoeting. Van deze reeks zijn er twee volledige verhalen in ’74 verschenen in Kuifje (in ’79 in albumvorm) en in 2008 nog een album met enkele kortverhalen (alleen in ’t Frans).

Het jaar nadien vormde die toevallige ontmoeting met Greg een doorslaggevende factor in de verdere ontwikkeling van zijn stripcarrière. Deze introduceerde hem aan Éric (Frédéric Delzant) waarvoor hij Wen schreef (een 18-tal “bovennatuurlijke” sci-fi kortverhaaltjes (genre ‘Thorgal’), enkele zijn 10 jaar later in 2 albums uitgebracht). Twee jaar later had hij ook Rorika (2 kortverhaaltje over een vikingprinses in Kuifje) bedacht, dewelke nooit in albumvorm uitgebracht zijn.

Het was Follet die Jacques aan William Vance voorstelde, maar Greg deed hem het voorstel om samen met Vance te werken voor Kuifje. Deze stelde aan Jacques voor om zijn eigen idee van een bastaardzoon en de verloren slag bij Alarcos in 1195 te nemen als uitgangspunt voor een nieuw stripscenario over de Spaanse middeleeuwse periode. Nadat hij eens goed geslikt had begon hij zich te infomeren en te documenteren (ook ter plaatse) over deze periode uit de geschiedenis. De naam Ramiro en de verhaallijn kwamen dus van Vance, maar de scenario’s zelf zijn uit de koker van Stoquart ontsproten.

Als Vance dan enkele jaren later, nadat Jacques zes succesrijke scenario’s afgeleverd had, uit financieel oogpunt de wijk nam naar Spanje en dus ook de scenario’s voor eigen rekening nam, slaakte Jacques toch wel een zucht van opluchting. Hij had veel geleerd met ‘Ramiro’, maar het begon door te wegen.

Daar Jacques zijn eerste passen in de stripwereld bij Robbedoes gezet had, verplichte Greg hem om alle banden met dat blad stop te zetten daar hij nu meer voor Kuifje werkte. Dit was toch een beetje tegen zijn zin en hij verzon, met toestemming van Charles Dupuis, het pseudoniem ‘Lemasque’(vrij vetaalt als “Hetmasker” – aaneen, jawel!). Jammer genoeg viel het masker vrij snel af en zowel Greg als alle lezers wisten wie erachter schuil ging!

Onder deze schuilnaam schreef Jacques toch vrij veel voor Robbedoes: een negental bijdragen aan “L’Appache qui …” (oftewel “De dwaaste der mohikanen” - korte satirische beschouwingen) in de serie ‘Le Trombone Illustrée’ met zijn alom bekende ‘Zwartkijken’, enkele kortverhalen en het lange verhaal ‘De ijsheiligen’ voor de serie Stany Derval en het kortverhaal ‘Vlucht voor vingervluggen’ in ’75 voor Natasja van Walthéry (opgenomen in het in ’76 uitgebracht 5de album ‘Kaapvlucht’).

Als in 1975 het Nederlandse stripblad Eppo niet tevreden was over de laatste 10 pagina’s van het scenario van het door Yvan Delporte verzonnen eerste verhaal van de reeks Steven Severijn vroeg Follet (de tekenaar) aan Jacques om deze 10 platen te verbeteren. En nadien dan ook de verdere scenario’s voor zijn rekening te nemen. Waarmee hij dan ook instemde en nog drie extra verhalen afleverde alvorens de teksten door Gerard Soeteman werden geschreven.

In ’78 schreef hij voor de laatste keer onder het pseudo Lemasque een tekstverhaaltje voor Robbedoes, geïllustreerd door Degotte. Maar in ’81 schreef hij onder datzelfde pseudoniem zijn eerste scenario voor De Beverpatroelje daar J.M. Charlier zich intussen had terug getrokken. Dat leverde het mooie verhaal ‘De keerzijde’ op, en in ’83 het verhaal ‘Souvenirs uit Elcasino’. In ’82 werkte hij op vraag van de nieuw in ’t leven geroepen stripafdeling van Hachette voor René Follet het prachtige heldendicht ‘L’Illiade’ van Homerus uit het oude Griekenland in stripvorm uit (de Nederlandstalige versie De Ilias verscheen pas in 2003). Het zou in drie strips uitgebracht worden gezien de omvang van het originele verhaal, het werden er tenslotte maar twee. En door financiële perikelen was het in stripvorm uitwerken van het volgende verhaal, ‘L’Odysée’, al helemaal geen sprake meer.

Na vijf jaar gewerkt te hebben als beroepsscenarioschrijver maakte Jacques een balans op. Dupuis had hem verboden om een derde scenario te schrijven voor de reeks ‘Stany Derval’ vermits Mitacq zich meer op ‘De Beverpatroelje’ moest toeleggen, bij Lombard waren ‘Ivan Zoerin’ en ‘Rorika’ afgevoerd en wilde de nieuwe redactiechef (A.P. Duchâteau) niet meer met Éric (Frédéric Delzant) samenwerken, bij Eppo werd hij vervangen als schrijver door Soeteman voor de serie ‘Steven Severijn’ en Vance was verhuisd naar Spanje. Kwam daar ook nog bovenop dat zijn series een slechte beurt maakten in de door hem gevreesde jaarlijkse opiniepeilingen van beide striptijdschriften. Dit alles deed de weegschaal overhellen en dus trok hij zich terug uit de stripwereld en ging opnieuw in de reclame werken.

En het toeval wil dat net na deze beslissing een zekere Jean Van Hamme met hem contact opnam. Daar Jacques de scenario’s voor (het minder succesvolle) ‘Wen’ geschreven had vond Jean hem geschikt om ‘Thorgal’ over te nemen! Op de vraag waarom antwoordde Jean dat hij toen liever romans schreef dan stripscenario’s!


Gezien het immense succes van deze en ook van 2 andere series van hem, is het maar goed dat Jean toen verder scenario’s is blijven schrijven…

Als in ’86 Follet aan hem vroeg om terug te keren naar de stripwereld hapte hij toch toe, alhoewel het een komen-en-gaan werd! Hij schreef voor Follet het laatste avontuur van Jan Kordaat, getiteld ‘Een kind als prooi’. Een serie opgestart door Jijé (Joseph Gillain) die in ‘86 eigenlijk zeer oudmodisch geworden was.


Het jaar nadien maakte hij op vraag van Follet, die toen zonder opdrachten zat, een stripversie van de kleine politieromannetjes van de Vlaming John Flanders (of Jean Ray – zijn echte naam was eigenlijk Raymond Jean Marie De Kremer, bekend uit de boekjes genaamd Vlaamse Filmpjes), Edmund Bell. Hij schreef twee volledige verhalen. Door een meningsverschil met Follet werden de twee volgende verhalen door Martin Lodewijk geschreven. Nadien vroeg de uitgever Jacques weer, maar door het geschil met René werd het vijfde verhaal door Wilbur Duquesnoy getekend. Een zesde verhaal, ‘Le Serpent Doré’ werd zelfs niet meer getekend ondanks het voltooide scenario!

Nog een jaar later in ’88 pende hij ‘L’homme de Molokaï’ (De man van Moloka’i) voor Cécile Schmitz neer. Een album waarmee hij de prijs voor de mooiste strip wegkaapte op de stripbeurs in Brussel in 1989. Dan is het weer 3 jaar windstil ten huize Stocquart, maar in ’91, zijn derde terugkeer naar de stripwereld, zette hij ‘Nous n’irons pas à Jérusalem’ (Ignatius in ’t Nederlands) op papier voor opnieuw Cécile Schmitz. Dit op vraag van de ‘Association des Anciens des Collèges Jésuites’ om de verjaardag van de dood van Ignace de Loyola, de oprichter van de Jezuïeten, te gedenken. Waarmee hij in ’92 de prijs ‘Beste album’ won op het stripfestival te Angoulême, categorie christelijke Franstalige albums.

Na nog een drietal autobiografische kortverhaaltjes van telkens 12 pagina’s te hebben geschreven voor het tijdschrift Grain de Soleil zien we Stocquart een voorlaatste keer terug met Éric Loutte in ’92. Hiervoor schreef hij Les poisons de mars (nooit naar ’t Nederlands vertaald) voor de reeks ‘David Star’. Een verstripping van een verhaal van Isaac Asimov.

Als zijn beste vriend MiTacq, dan weer volop bezig met ‘De Beverpatroelje’, hem opnieuw vraagt om een afgewerkt verhaal ging hij alsnog door de knieën. Dit leverde het album “Bliksemsteen” op. Hij werkte ook nog mee aan het laatste werk van zijn talentvolle en goede vriend, “Les Naufragés de la Marie-Jolie”. Door het plotse overlijden van MiTacq is dit werk nooit afgemaakt, maar dit onvoltooid verhaal is als eerbetoon opgenomen in het verzamelalbum Tout MiTacq, deel 12. Dit plotse overlijden van zijn trouwe compagnon benam Stocquart wel verder alle lust tot schrijven.

Ook al wil hij geen stripscenarist meer zijn, hij was toch de schrijver van enkele succesvolle verhalen (Ramiro, zijn De Beverpatroeljeverhalen, De Ilias) die zullen blijven gelden als klassiekers van een bepaalde periode in het beeldverhaal. Desondanks heeft hij nog hier en daar wat geschreven, inclusief een 44 pagina’s tellend scenario. Maar nergens kwam een positieve reactie op van uitgevers. En dus heeft hij al meer dan 15 jaar niets meer gedaan in de stripwereld. Hij is alzo definitief gepensioneerd.

Zoals hijzelf zegt, ‘Lemasque, the old retired man’…

Toch jammer!


Nom
Jacques Stoquart
Pseudonymes
Lemasque
Né(e)
Frameries (onder Mons (Bergen)), 4 april 1931
Nationalité
Belge
Traduction automatique Cliquez ici pour le texte original
Masquer le texte d'origine

Jacques Stoquart werd geboren in Frameries, een klein mijnwerkersdorp in het zuid-oosten van de Borinage, een bekende mijnstreek in de provincie Henegouwen. Zijn ouders (vader Arthur was schoenmaker en moeder Irma was huisvrouw) hadden het niet breed. In het lager middelbaar eindigde hij steeds als eeuwige tweede, de primus in Frans maar een grote nul voor het vak wiskunde. Wat leidde tot zijn eerste literair werk in het secundair, getiteld ‘L’Ignare’ (een één-pagina krantje wat zoveel betekend als “de domoor”). Nochtans een ernstig stuk ondanks de titel!


Zijn blijvende afkeer voor bvb. de geometrische piramides in Egypte deden zijn ouders inzien om hem niet naar een school voor rijkeluiskinderen te sturen, maar naar een tekenschool in Mons (Bergen). Hij had er weinig of geen vriendjes en klom liever in een boom om te lezen. Waardoor zijn ouders hem naar de scouts stuurden om zijn sociale vaardigheden wat aan te scherpen.

Jacques verloor zijn moeder op zijn vijftiende, en werd een wees toen ook hun vader (Jacques had nog een broer ) op z’n achttiende overleed. Hierdoor moest hij zijn tekenopleiding stopzetten en eerst zijn militaire dienstplicht vervullen. Na zijn afzwaaien in 1952 vond hij werk in Brussel bij een bedrijf van stencilmachines, Ronéo, en werd er chef reclame.

Na te zijn verhuisd naar Brussel kreeg hij de leiding over een scoutsgroep in de Marollen, een bekende volkswijk. Ook werd hij directeur van het scoutingblad Pleins Jeux. Dit scoutavontuur eindigde vrij abrupt waarna hij in contact kwam met een soortgelijke onderneming dewelke zich inhield met de achterop gestelde kinderen uit die buurt. Hier leerde hij niet alleen zijn toekomstige vrouw Thérèse kennen, maar ook Michel Tacq (MiTacq) en René Follet (ReF) en ze werden dikke vrienden. En was hij danig onder de indruk van hun tekentalenten. En het is in deze periode dat hij ook Georges Troisfontaines leerde kennen. Deze laatste kon zijn reclametalenten goed gebruiken voor zijn World Press reclameagentschap, waar hij halve dagen werkte omdat hij zich 's middags wilde blijven inspannen als jeugdleider voor de Brusselse achterstandsjeugd.

Hierna werkte hij voor enkele andere reclamebureaus, was bij eentje bevorderd tot creatief directeur en werd nadien in 1973 pas zelfstandig copywriter.

Als MiTacq begin jaren zeventig verlegen zat om een nieuw ‘De Beverpatroelje’-scenario, doordat J.M. Charlier het te druk had met andere zaken, creëerde hijzelf Stany Derval op een eerste eigen scenario. Daarna vroeg hij aan André H. Beckers die hem de twee volgende verhalen leverde. In zijn zoektocht naar een nieuwe medewerker vroeg hij aan Jacques om voor hem een vierde scenario uit te werken. Na enkele smeekbedes toog deze laatste aan het werk en vier weekenden verder liet hij de eerste synopsis aan MiTacq zien die overgelukkig was! En zo was zijn eerste verhaal in 1973 er gekomen, ‘Les galops de l’enfer’ (‘De spookkoets’) in de stripserie Stany Derval.


Hij had al enkele tekstverhaaltjes geschreven in het begin van de jaren zeventig, zijn eerste ‘L’épopée du sauve-qui-fleure’ (Een regenboog van bloemen) verscheen in Robbedoes nr 1681 in 1970, om zijn vriend MiTacq, die deze van illustraties voorzag, verder te helpen. Maar met dit wapenfeit werd Jacques op z’n 42ste, ondanks zijn eerdere weigering, alsnog stripscenarioschrijver.

En nu kon zijn andere vriend die wou doorbreken in de stripwereld niet achterblijven. Met Follet bedacht hij samen de held Ivan Zourine (Ivan Zoerin) en samen introduceerden ze deze held bij Michel Greg, die toen redactiechef was bij Kuifje, na een toevallige ontmoeting. Van deze reeks zijn er twee volledige verhalen in ’74 verschenen in Kuifje (in ’79 in albumvorm) en in 2008 nog een album met enkele kortverhalen (alleen in ’t Frans).

Het jaar nadien vormde die toevallige ontmoeting met Greg een doorslaggevende factor in de verdere ontwikkeling van zijn stripcarrière. Deze introduceerde hem aan Éric (Frédéric Delzant) waarvoor hij Wen schreef (een 18-tal “bovennatuurlijke” sci-fi kortverhaaltjes (genre ‘Thorgal’), enkele zijn 10 jaar later in 2 albums uitgebracht). Twee jaar later had hij ook Rorika (2 kortverhaaltje over een vikingprinses in Kuifje) bedacht, dewelke nooit in albumvorm uitgebracht zijn.

Het was Follet die Jacques aan William Vance voorstelde, maar Greg deed hem het voorstel om samen met Vance te werken voor Kuifje. Deze stelde aan Jacques voor om zijn eigen idee van een bastaardzoon en de verloren slag bij Alarcos in 1195 te nemen als uitgangspunt voor een nieuw stripscenario over de Spaanse middeleeuwse periode. Nadat hij eens goed geslikt had begon hij zich te infomeren en te documenteren (ook ter plaatse) over deze periode uit de geschiedenis. De naam Ramiro en de verhaallijn kwamen dus van Vance, maar de scenario’s zelf zijn uit de koker van Stoquart ontsproten.

Als Vance dan enkele jaren later, nadat Jacques zes succesrijke scenario’s afgeleverd had, uit financieel oogpunt de wijk nam naar Spanje en dus ook de scenario’s voor eigen rekening nam, slaakte Jacques toch wel een zucht van opluchting. Hij had veel geleerd met ‘Ramiro’, maar het begon door te wegen.

Daar Jacques zijn eerste passen in de stripwereld bij Robbedoes gezet had, verplichte Greg hem om alle banden met dat blad stop te zetten daar hij nu meer voor Kuifje werkte. Dit was toch een beetje tegen zijn zin en hij verzon, met toestemming van Charles Dupuis, het pseudoniem ‘Lemasque’(vrij vetaalt als “Hetmasker” – aaneen, jawel!). Jammer genoeg viel het masker vrij snel af en zowel Greg als alle lezers wisten wie erachter schuil ging!

Onder deze schuilnaam schreef Jacques toch vrij veel voor Robbedoes: een negental bijdragen aan “L’Appache qui …” (oftewel “De dwaaste der mohikanen” - korte satirische beschouwingen) in de serie ‘Le Trombone Illustrée’ met zijn alom bekende ‘Zwartkijken’, enkele kortverhalen en het lange verhaal ‘De ijsheiligen’ voor de serie Stany Derval en het kortverhaal ‘Vlucht voor vingervluggen’ in ’75 voor Natasja van Walthéry (opgenomen in het in ’76 uitgebracht 5de album ‘Kaapvlucht’).

Als in 1975 het Nederlandse stripblad Eppo niet tevreden was over de laatste 10 pagina’s van het scenario van het door Yvan Delporte verzonnen eerste verhaal van de reeks Steven Severijn vroeg Follet (de tekenaar) aan Jacques om deze 10 platen te verbeteren. En nadien dan ook de verdere scenario’s voor zijn rekening te nemen. Waarmee hij dan ook instemde en nog drie extra verhalen afleverde alvorens de teksten door Gerard Soeteman werden geschreven.

In ’78 schreef hij voor de laatste keer onder het pseudo Lemasque een tekstverhaaltje voor Robbedoes, geïllustreerd door Degotte. Maar in ’81 schreef hij onder datzelfde pseudoniem zijn eerste scenario voor De Beverpatroelje daar J.M. Charlier zich intussen had terug getrokken. Dat leverde het mooie verhaal ‘De keerzijde’ op, en in ’83 het verhaal ‘Souvenirs uit Elcasino’. In ’82 werkte hij op vraag van de nieuw in ’t leven geroepen stripafdeling van Hachette voor René Follet het prachtige heldendicht ‘L’Illiade’ van Homerus uit het oude Griekenland in stripvorm uit (de Nederlandstalige versie De Ilias verscheen pas in 2003). Het zou in drie strips uitgebracht worden gezien de omvang van het originele verhaal, het werden er tenslotte maar twee. En door financiële perikelen was het in stripvorm uitwerken van het volgende verhaal, ‘L’Odysée’, al helemaal geen sprake meer.

Na vijf jaar gewerkt te hebben als beroepsscenarioschrijver maakte Jacques een balans op. Dupuis had hem verboden om een derde scenario te schrijven voor de reeks ‘Stany Derval’ vermits Mitacq zich meer op ‘De Beverpatroelje’ moest toeleggen, bij Lombard waren ‘Ivan Zoerin’ en ‘Rorika’ afgevoerd en wilde de nieuwe redactiechef (A.P. Duchâteau) niet meer met Éric (Frédéric Delzant) samenwerken, bij Eppo werd hij vervangen als schrijver door Soeteman voor de serie ‘Steven Severijn’ en Vance was verhuisd naar Spanje. Kwam daar ook nog bovenop dat zijn series een slechte beurt maakten in de door hem gevreesde jaarlijkse opiniepeilingen van beide striptijdschriften. Dit alles deed de weegschaal overhellen en dus trok hij zich terug uit de stripwereld en ging opnieuw in de reclame werken.

En het toeval wil dat net na deze beslissing een zekere Jean Van Hamme met hem contact opnam. Daar Jacques de scenario’s voor (het minder succesvolle) ‘Wen’ geschreven had vond Jean hem geschikt om ‘Thorgal’ over te nemen! Op de vraag waarom antwoordde Jean dat hij toen liever romans schreef dan stripscenario’s!


Gezien het immense succes van deze en ook van 2 andere series van hem, is het maar goed dat Jean toen verder scenario’s is blijven schrijven…

Als in ’86 Follet aan hem vroeg om terug te keren naar de stripwereld hapte hij toch toe, alhoewel het een komen-en-gaan werd! Hij schreef voor Follet het laatste avontuur van Jan Kordaat, getiteld ‘Een kind als prooi’. Een serie opgestart door Jijé (Joseph Gillain) die in ‘86 eigenlijk zeer oudmodisch geworden was.


Het jaar nadien maakte hij op vraag van Follet, die toen zonder opdrachten zat, een stripversie van de kleine politieromannetjes van de Vlaming John Flanders (of Jean Ray – zijn echte naam was eigenlijk Raymond Jean Marie De Kremer, bekend uit de boekjes genaamd Vlaamse Filmpjes), Edmund Bell. Hij schreef twee volledige verhalen. Door een meningsverschil met Follet werden de twee volgende verhalen door Martin Lodewijk geschreven. Nadien vroeg de uitgever Jacques weer, maar door het geschil met René werd het vijfde verhaal door Wilbur Duquesnoy getekend. Een zesde verhaal, ‘Le Serpent Doré’ werd zelfs niet meer getekend ondanks het voltooide scenario!

Nog een jaar later in ’88 pende hij ‘L’homme de Molokaï’ (De man van Moloka’i) voor Cécile Schmitz neer. Een album waarmee hij de prijs voor de mooiste strip wegkaapte op de stripbeurs in Brussel in 1989. Dan is het weer 3 jaar windstil ten huize Stocquart, maar in ’91, zijn derde terugkeer naar de stripwereld, zette hij ‘Nous n’irons pas à Jérusalem’ (Ignatius in ’t Nederlands) op papier voor opnieuw Cécile Schmitz. Dit op vraag van de ‘Association des Anciens des Collèges Jésuites’ om de verjaardag van de dood van Ignace de Loyola, de oprichter van de Jezuïeten, te gedenken. Waarmee hij in ’92 de prijs ‘Beste album’ won op het stripfestival te Angoulême, categorie christelijke Franstalige albums.

Na nog een drietal autobiografische kortverhaaltjes van telkens 12 pagina’s te hebben geschreven voor het tijdschrift Grain de Soleil zien we Stocquart een voorlaatste keer terug met Éric Loutte in ’92. Hiervoor schreef hij Les poisons de mars (nooit naar ’t Nederlands vertaald) voor de reeks ‘David Star’. Een verstripping van een verhaal van Isaac Asimov.

Als zijn beste vriend MiTacq, dan weer volop bezig met ‘De Beverpatroelje’, hem opnieuw vraagt om een afgewerkt verhaal ging hij alsnog door de knieën. Dit leverde het album “Bliksemsteen” op. Hij werkte ook nog mee aan het laatste werk van zijn talentvolle en goede vriend, “Les Naufragés de la Marie-Jolie”. Door het plotse overlijden van MiTacq is dit werk nooit afgemaakt, maar dit onvoltooid verhaal is als eerbetoon opgenomen in het verzamelalbum Tout MiTacq, deel 12. Dit plotse overlijden van zijn trouwe compagnon benam Stocquart wel verder alle lust tot schrijven.

Ook al wil hij geen stripscenarist meer zijn, hij was toch de schrijver van enkele succesvolle verhalen (Ramiro, zijn De Beverpatroeljeverhalen, De Ilias) die zullen blijven gelden als klassiekers van een bepaalde periode in het beeldverhaal. Desondanks heeft hij nog hier en daar wat geschreven, inclusief een 44 pagina’s tellend scenario. Maar nergens kwam een positieve reactie op van uitgevers. En dus heeft hij al meer dan 15 jaar niets meer gedaan in de stripwereld. Hij is alzo definitief gepensioneerd.

Zoals hijzelf zegt, ‘Lemasque, the old retired man’…

Toch jammer!

Profession spécifique
Scénariste BD
Nombre bandes dessinées
204
Nombre d’article de curiosité
24
Article le plus ancien
Zo'n koppig krakend karretje (1970)
Article récent
Thuis (2025)
Article le plus cher
R. Follet - Schetsenboek (€ 200,00)
Date d'entrée:29 novembre 2014 16h00par:Vance-ke
Mis à jour:30 novembre 2014 11h22par:Vance-ke

  • 1
  • 2
  • >
98 sélectionné
Kuifje pocket 6
€ 
3
,
00
Kuifje pocket 6
  • 1974
  • 6
Tintin sélection 25
Tintin sélection 25
  • 1974
  • 25
Double vol
€ 
20
,
00
Double vol
  • 1976
  • 5
Kaapvlucht
€ 
6
,
00
Kaapvlucht
  • 1976
  • 5
C'étaient des hommes
€ 
50
C'étaient des hommes
  • 1976
Le Batard
€ 
20
,
00
Le Batard
  • 1977
  • 1
Cilada Em Conques
€ 
20
,
00
Cilada Em Conques
  • 1977
  • 2
Traquenard à Conques
€ 
18
,
00
Traquenard à Conques
  • 1977
  • 3
De bastaard
€ 
4
,
00
De bastaard
  • 1979
  • 1
De bastaard
€ 
4
,
00
De bastaard
  • 1979
  • 1
Het vertrek
€ 
5
,
00
Het vertrek
  • 1979
  • 1
Les ors du Caucase
Les ors du Caucase
  • 1979
  • 1
De valstrik
€ 
4
,
00
De valstrik
  • 1979
  • 2
De valstrik
€ 
4
,
00
De valstrik
  • 1979
  • 2
O Segredo do Bretão
€ 
17
,
00
O Segredo do Bretão
  • 1979
  • 3
Le Secret du Breton
€ 
18
,
00
Le Secret du Breton
  • 1979
  • 4
Kaapvlucht
€ 
3
,
00
Kaapvlucht
  • 1979
  • 5
Het goud van de Kaukasus
€ 
15
,
00
Het goud van de Kaukasus
  • 1980
  • 1
In Siberie ligt een testament
€ 
15
,
00
In Siberie ligt een testament
  • 1980
  • 2
Onraad in China
€ 
5
,
00
Onraad in China
  • 1980
  • 2
Het geheim van de pelgrim
€ 
4
,
00
Het geheim van de pelgrim
  • 1980
  • 3
Les Gardiens de Bierzo
€ 
15
,
00
Les Gardiens de Bierzo
  • 1980
  • 5
De spookkoets
€ 
2
,
00
De spookkoets
  • 1981
  • 1
Ramiro et le charlatan
€ 
15
,
00
Ramiro et le charlatan
  • 1981
  • 2
De Gordel van Smaragd
€ 
5
,
00
De Gordel van Smaragd
  • 1981
  • 3
Kaapvlucht
€ 
3
,
50
Kaapvlucht
  • 1981
  • 5
L'Iliade
€ 
7
,
50
L'Iliade
  • 1982
  • 3
De dertiende valk
€ 
5
,
00
De dertiende valk
  • 1982
  • 4
De wachters van Bierzo
€ 
4
,
00
De wachters van Bierzo
  • 1982
  • 4
Ramiro en de charlatan
€ 
4
,
00
Ramiro en de charlatan
  • 1982
  • 5
Tonnerre sur la Galice
€ 
15
,
00
Tonnerre sur la Galice
  • 1982
  • 6
Kaapvlucht
€ 
3
,
50
Kaapvlucht
  • 1983
  • 5
Wen
€ 
8
,
00
Wen
  • 1983
  • 5
Wen 2
Wen 2
  • 1984
  • 2
Storm over Galicië
€ 
4
,
00
Storm over Galicië
  • 1984
  • 6
Wen 2
€ 
4
,
00
Wen 2
  • 1984
  • 13
Kaapvlucht
€ 
3
,
50
Kaapvlucht
  • 1985
  • 5
Der Bastard
€ 
5
,
00
Der Bastard
  • 1986
  • 1
Der Scharlatan
€ 
5
,
00
Der Scharlatan
  • 1986
  • 2
Falle in Conques
€ 
5
,
00
Falle in Conques
  • 1986
  • 3
Een kind als prooi
€ 
5
,
00
Een kind als prooi
  • 1986
  • 14
Un gosse a abattre
€ 
6
,
00
Un gosse a abattre
  • 1986
  • 14
De duivelse koorden
€ 
2
,
00
De duivelse koorden
  • 1987
  • 1
Le diable au cou
Le diable au cou
  • 1987
  • 1
Avonturen in de kijker
€ 
4
,
00
Avonturen in de kijker
  • 1987
  • 2
De nacht van de spin
€ 
7
,
50
De nacht van de spin
  • 1987
  • 2
Das Geheimnis des Bretonen
€ 
5
,
00
Das Geheimnis des Bretonen
  • 1987
  • 4
La nuit de l'Araignée
€ 
10
,
00
La nuit de l'Araignée
  • 1987
  • 18
La nuit de l'arraignée
La nuit de l'arraignée
  • 1987
Le Diable au cou
Le Diable au cou
  • 1987
De man van Moloka'i
€ 
4
,
00
De man van Moloka'i
  • 1988
l'homme de Moloka'i
€ 
2
,
00
l'homme de Moloka'i
  • 1988
La nuit de l'Araignée
La nuit de l'Araignée
  • 1988
Die Wächter des Bierzo
€ 
5
,
00
Die Wächter des Bierzo
  • 1989
  • 5
De man van Moloka'i
€ 
4
,
00
De man van Moloka'i
  • 1989
De lange weg
€ 
6
,
00
De lange weg
  • 1991
  • 1
Le diable au cou
Le diable au cou
  • 1991
  • 1
De duivelse koorden
€ 
8
,
00
De duivelse koorden
  • 1991
  • 13
De nacht van de spin
€ 
3
,
50
De nacht van de spin
  • 1991
  • 18
Les poisons de Mars
€ 
7
,
50
Les poisons de Mars
  • 1992
  • 9
  • Apprenez à nous connaître
  • À propos de LastDodo
  • Catalogue
  • Acheter
  • Vendre
  • Abonnements
  • Aide
  • Comment ça marche?
  • Questions fréquemment posées
  • Contact
  • Forum
  • Politique de retour et de remboursement
  • Découvrez
  • Timbres-poste acheter et vendre
  • BD acheter et vendre
  • Monnaies acheter et vendre
  • Livres acheter et vendre
  • Musique acheter et vendre
  • Film acheter et vendre
  • Cartes postales acheter et vendre
  • Cartes à collectionner acheter et vendre
  • Voitures miniatures acheter et vendre
  • Sachets de thé acheter et vendre
© 2026 LastDodo
Conditions d’utilisationPolitique de confidentialitéPolitique cookies